Tết nguyên đán của 3 miền có nét gì đặc trưng? (Kỳ 2)

Chia sẻ bài viết

Bạn có biết Miền Trung có những phong tục truyền thống nào trong những ngày Tết Nguyên Đán Không?

Tết nguyên đán của 3 miền có nét gì đặc trưng? (Kỳ 2)

Bánh tét

Ở miền Trung và miền Nam thì bánh tét sẽ là món ăn không thể thiếu. Với các nguyên vật liệu giống như bánh chưng, bánh tét chỉ khác bánh chưng miền Bắc ở hình dáng trụ đứng. Khi ăn bánh được cắt thành từng khoanh, ở giữa nhân đậu xanh và thịt mỡ nổi lên như nhụy hoa. Bánh tét được coi là dạng nguyên thủy của bánh chưng. Là biểu tượng cho tín ngưỡng phồn thực của người Việt xưa.

bánh tét ngày tết

Trong không khí rộn ràng của xuân mới, người miền Trung náo nức chào xuân với hương thơm của bánh tét, của dưa món, của nem chua, của tré, của thịt giầm bên cành mai vàng sắc nắng. Lát bánh tét dẻo mềm, được ăn kèm với những miếng dưa món giòn giòn, đậm đà ấm long người ăn, nó đã khiến bao người con xa xứ nhớ nhung mỗi độ xuân về.

Nhà ai cũng thế, dù mâm cao cỗ đầy, cao lương mỹ vị thì vẫn không thể thiều những món ăn truyền thống của quê hương này. Điều đó đã trở thành một hương vị rất riêng, rất Trung mà chẳng đâu có được. Bên cạnh đĩa bánh tết, dưa món, nắm tré, bò ngâm màu trầm, thường có chén (bát nhỏ) tôm chua, xinh như một bông hoa, chói chang đỏ như vầng mặt trời mùa xuân ấm áp.

Trên bàn thờ tổ tiên hay trong mâm cổ đầu xuân, bánh tét luôn bày tỏ hồn quê, là nhịp cầu gắn kết con cháu với tổ tiên, là sợ tình kéo người với người thêm bền chặt.

Mâm cỗ

Mâm cỗ cúng tết của người Trung nấu rất khéo khiến ta nhìn thấy cả sự chắt chiu, san sẻ. Người miền Trung sẽ không nếm mà dựa vào kinh nghiệm của mình để nêm thức ăn. Bàn thờ ông bà không bao giờ thiếu hương khói trong thời gian lễ Tết và đặc biệt ngày mồng một nhất định người miền Trung sẽ cúng chay. Những món chính như: Rau sống, chả ram, canh bún, cơm trắng, đồ xào, thịt kho và đôi khi có cả cá kho hoặc thêm cà ri, con gà luộc… được cho vào từng đĩa nhỏ. Ngoài các món dành để cúng, những món còn lại sẽ dùng đãi khách và ăn trong suốt dịp Tết. Vì ở miền Trung thời tiết cũng khá khắc nghiệt, có năm nắng nóng có năm lại lạnh nên các món ăn chủ yếu là chịu được thời tiết.

mân cỗ ngày tết ở miền trung

Các món ăn được chế biến có phần mặn, đặc biệt là rất cay. Nếu khách phương xa đến thăm không quen với khẩu vị ăn thì ngay sáng mùng hai Tết cũng có thể mua được món mới, thậm chí mua được cả rau xanh để chế một nồi lẩu nóng hổi vì chợ miền Trung họp khá sớm.

Mâm ngũ quả

mân ngũ quả ngày tết ở miền trung

Khúc ruột miền Trung quanh năm bão lũ, hạn hán, đất đai vốn cằn cỗi, ít hoa trái và cả những hậu quả mà thiên tai để lại khi mùa mưa bão chưa dứt thêm vào đó Tết thường rơi vào mùa đông khắc nghiệt thế nên cây trái đặc sản địa phương rất hiếm. Người dân nơi đây không quá câu nệ hình thức ý nghĩa của mâm ngũ quả mà chủ yếu dựa vào sự thành tâm dâng kính tổ tiên. Ngoài ra, vì ảnh hưởng của sự giao thoa văn hóa 2 miền Bắc – Nam nên mâm ngũ quả vẫn bày biện đủ: chuối, mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài…

Người miền Trung không hay dùng các loại chuối hay trái cây có vị đắng mà chỉ chọn loại có vị ngọt, tròn, thơm và lâu hư để chưng mâm ngũ quả. Thường thì người miền Trung cũng không chưng trái cam, trái quýt vì theo quan niệm của người dân nơi đây rằng “cam đành quýt đoạn”.

Phong tục truyền thống

Những ngày áp tết, từ khoảng 20 tháng Chạp Âm lịch, đường phố bắt đầu rực rỡ sắc màu với hoa cúc, hoa vạn thọ, hoa ly, hoa lay-ơn,… Nhà ai cũng chuẩn bị lau dọn bàn thờ tổ tiên, thay cát trắng, đánh lư đồng để đón ông bà tổ tiên về sum họp gia đình. Các mẹ các bà sắm sửa vật dụng, đồ ăn trong những ngày Tết. Trong bếp nhà nào không ít thì nhiều cũng đều có những hủ to hủ nhỏ dưa kiệu mới làm.

phong tục truyền thống của người dân miền trung

30 tháng Chạp được xem là ngày đoàn tụ gia đình, cháu chắt, con cái tha phương cầu thực nơi đâu cũng tụ về bên cha mẹ. Sau khi cúng Tất niên, cả gia đình thường quây quần bên nhau họp mặt gia đình để tổng kết cuối năm cũng như chia sẻ những kế hoạch năm mới. Sáng 30 Tết, đàn ông trụ cột của gia đình đi mộ thắp hương cho ông bà tổ tiên, mời ông bà cùng về ăn Tết với con cháu. 

phong tục truyền thống của người dân miền trung

Ở miền Trung cũng có tục “xông đất “như người Bắc vào sáng mồng một. Thường gia đình sẽ nhờ người lớn tuổi, còn mạnh khỏe, có vai vế và uy tín trong xã hội hoặc những đứa trẻ thông minh, hoạt bát, vui vẻ đến “xông đất” đầu năm. Sáng mùng một, cả nhà thường được đánh thức bởi niềm vui năm mới, ai cũng dậy sớm để bày biện bánh kẹo đón người xông đất. Ngày đầu tiên của năm mới, mọi người thường đến thăm và chúc Tết bà con họ hàng gần xa. Mồng hai mồng ba hàng xóm, láng giềng khắp nơi sẽ đến chúc Tết nhà mình. 

Hy vọng bài viết mang đến những thông tin hữu ích đến với bạn. Hãy cùng Cẩm nang Hải Phòng tham khảo cũng như giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đẹp đẽ này nhé! Chúc các bạn một năm mới An khang – Thịnh vượng. Cảm ơn bạn đã đọc bài viết!