Lễ hội thi kéo ngựa Hoàng Châu Hải Phòng

Chia sẻ bài viết

Huyện đảo Cát Hải không chỉ nổi tiếng với nước mắm cá trứ danh mà còn có nhiều lễ hội truyền thống độc đáo. Lễ hội thi kéo ngựa Hoàng Châu (hay còn gọi là lễ hội Xa Mã - Rước kiệu đình Hoàng Châu) là một trong những lễ hội cổ truyền, mang bản sắc dân độc, được người dân huyện đảo Cát Hải gìn giữ đến ngày nay.

Lễ hội thi kéo ngựa Hoàng Châu Hải Phòng

Một nét độc đáo văn hóa chỉ có ở huyện Cát Hải

Huyện đảo Cát Hải được coi là cái nôi của người cổ xưa, là căn cứ của nhiều cuộc khởi nghĩa. Do vậy, ở huyện đảo Cát Hải có rất nhiều di tích và lễ hội văn hóa cổ truyền của cha ông ta còn được lưu truyền lại.

Nhắc đến các lễ hội huyện Cát Hải thì không thể không nhắc đến lễ hội thi kéo ngựa. Theo ghi chép từ đình, lễ hội văn hóa độc đáo này có lịch sử khoảng 300 năm. Sau nhiều năm trì hoãn, lễ hội Xa Mã - Rước kiệu đình Hoàng Châu lại được phục dựng vào năm 1992 và được người dân gìn giữ đến tận ngày nay.

Hiện nay, tại Việt Nam, chỉ có duy nhất một lễ hội thi kéo ngựa tại Hải Phòng. Hằng năm, cứ đến mùng 10 tháng 6 âm lịch, người dân xã Hoàng Châu lại tổ chức lễ hội Xa Mã - Rước kiệu tại đình Hoàng Châu.

Thời gian tổ chức lễ hội thi kéo ngựa Hoàng Châu kéo dài khoảng 3 ngày, thời gian dài hơn so với một số lễ hội ở Việt Nam. Lễ hội không chỉ thu hút sự chú ý của người dân trong nước mà cả du khách nước ngoài.

Một nét độc đáo văn hóa chỉ có ở huyện Cát Hải

Tinh thần tự hào dân tộc, nhớ ơn nguồn cội

Người dân tổ chức lễ hội thi kéo ngựa đình Hoàng Châu nhằm kỉ niệm ngày dựng đình và tri ân hai vị thành hoàng làng. Hai vị thành hoàng làng là Đô nguyên soái và Phó nguyên soái giúp người dân diệt trừ hải tặc, dạy người dân làng nghề đánh cá. Lễ hội cũng thể hiện mong muốn cầu thần linh biền cả thủy thần phù hộ, bảo trợ cho người dân ra biển khơi đánh bắt cá an toàn, sóng yên biển lặng, bội thu cá.

Giống như các lễ hội khác, lễ hội Xa Mã - Rước kiệu đình Hoàng Châu gồm hai phần là phần lễ và phần hội. Trong đó, phần lễ bao gồm các nghi thức tế cáo yết, tế an vị và tế chính. Người dân sẽ dâng hương, dâng lễ để tưởng nhớ công ơn của hai vị thành hoàng làng và tổ tiên.

Không khí đua xe mã náo nhiệt

Sau khi phần lễ kết thúc thì sẽ đến phần hội thi đua ngựa thú vị. Đây được coi là điểm nhấn của lễ hội, thu hút nhiều sự quan tâm của du khách. Nghi lễ kéo ngựa gỗ trong lễ hội Xa Mã nhằm tái hiện lại cảnh binh lính rèn luyện, tập trận. Trong cuộc thi sẽ gồm hai đội tham gia là đội giáp Tây và đội giáp Đông. Thành viên mỗi đội đều mặc quần ống chẽn, đầu chít khăn kiểu đầu rìu màu xanh hoặc màu đỏ để dễ phân biệt.

Xe mã làm từ gỗ chắc chắn, thiết kế theo kích thước, dáng hình giống y hệt con ngựa thật. Xe mã có đầy đủ dây cương, yếm hoa, cổ đeo lục lạc và có bánh xe ở bên dưới để di chuyển. Người chỉ huy sẽ cầm cờ nhỏ màu sắc của đội, dẫn đội tham chiến. Mỗi đội gồm 12-15 người tham gia với trang phục chỉnh tề đúng theo quy định của hội làng.

Khi vị chủ quản phất hiệu lệnh, cuộc thi đua xe ngựa sẽ bắt đầu. Dưới sự điều khiển khéo léo, nhịp nhàng của chỉ huy mỗi đội, hai ngựa gỗ di chuyển nhanh như ba. Không chỉ có thể tiến, xe mã còn có thể đi lùi, quay vòng,...

Để chiến thắng được cuộc thi, đội chơi phải kéo ngựa chạy khoảng 3 vòng, không được chạm vạch, không được làm tổn thương đến xe mã của đối phương. Phần thưởng dành cho đội thi Xa Mã thắng là lộc phẩm của Hội đình. Không khí cuộc thi náo nhiệt, tiếng hò reo vang khắp nơi, tiếng chiêng và tiếng trống sục sôi, dồn dập. Cuộc thi thể hiện tinh thần thượng võ và đậm đà bản chất dân tộc.

Là một trong những Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội thi kéo ngựa Hoàng Châu không chỉ là niềm tự hào của người dân huyện Cát Hải mà còn của người Hải Phòng nói chung. Mong rằng những lễ hội, văn hóa, tinh thần bất khuất, yêu nước của cha ông ta mãi được lưu truyền cho đời sau.