Làng Ca trù Đông Môn, Thủy Nguyên, Hải Phòng

Chia sẻ bài viết

Làng Đông Môn, Hòa Bình, Thủy Nguyên được nhiều người biết đến là cái nôi của văn hóa ca trù của vùng duyên hải Bắc Bộ.

Làng Ca trù Đông Môn, Thủy Nguyên, Hải Phòng

Theo các vị cao niên trong làng cho biết, ca trù xuất hiện ở Đông Môn đã khoảng 200 – 300 năm nay. Vào thập niên 40-45 của thế kỷ trước, làng Đông Môn đã xuất hiện nhiều giáo phường do những dòng họ đứng ra thành lập và lấy nghề hát làm nghề kiếm sống.

Người đưa ca trù về làng Đông Môn

Cùng với loại hình nghệ thuật hát đúm, Thủy Nguyên cũng được biết đến là cái nôi của nghệ thuật hát trù của Vùng duyên hải Bắc bộ. Vào thời điểm hưng thịnh nhất, hát ca trù được coi là một nghề kiếm sống cho hàng trăm người dân ở làng Đông Môn, xã Hòa Bình (Thủy Nguyên). Người đầu tiên đưa ca trù về làng Đông Môn là cụ kép đàn Tô Công Tự Thế Tiến (Tô Tiến) - trùm phường của giáo phường Kinh Môn (Hải Dương) thuộc ty giáo phường Bắc Thạch (Bắc Ninh). Được sự đồng ý của giáo phường Kinh Môn, cụ đã rước 2 bức tượng ông tổ của nghề hát trù là Đinh Dự thanh xà đại vương và Mãn đường hoa công chúa cùng bản sắc phong về phủ từ Đông Môn, nay là nơi đền thờ tổ nghề của cả vùng Duyên hải Bắc bộ. Cụ Tô Tiến đã dạy ca trù cho người thân trong họ, các dòng họ tại địa phương và biến làng Đông Môn trở thành một ca quán của cả một vùng duyên hải.

Làng Ca trù Đông Môn

Từ ấy, hát ca trù ở Đông Môn trở thành một nghề kiếm sống của nhiều dòng họ lớn trong làng như: Tô, Phạm, Nguyễn… Những đứa trẻ lớn lên đã được ông bà của chúng truyền nghề trở thành “ca nương”, “kép đàn”. Bên cạnh đó, các gia đình, dòng họ cũng đứng ra để thành lập các giáo phường chuyên đi biểu diễn tại các tỉnh thành Hà Nội, Thái Bình, Quảng Ninh, Nam Định…

Cũng nhờ vậy, những đứa trẻ trong làng lớn lên biết đọc, biết viết đều trở thành những “đào nương”, “kép đàn”, “quan viên”.

Ca trù ở làng Đông Môn đang dần được hồi sinh

Do chiến tranh loạn lạc, từ năm 1950, ca trù ở làng Đông Môn bị dần mai một. Vậy nên, năm 1993, với mong muốn bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc, chính quyền địa phương đã đứng ra thành lập CLB ca trù Đông Môn với sự đóng góp của rất nhiều nghệ sĩ ca trù như nghệ nhân hát ca trù Tô Thị Chè (dạy hát), ông Tô Văn Nghị (kép đàn).

Làng Ca trù Đông Môn

Sau gần 20 năm hồi sinh và phát triển, nhờ được sự dạy bảo của các nghệ nhân tâm huyết với nghệ thuật hát ca trù, đến nay CLB ca trù Đông Môn đã dần tìm lại vị thế của mình. Ca trù Đông Môn đã được diễn tại Trung tâm văn hóa thành phố và tại đình Văn Môn. Nghệ thuật hát ca trù đã được đưa vào chương trình của trường học, tham gia các liên hoan ca múa nhạc ở trong và ngoài thành phố; và công trình nghiên cứu tìm hiểu “ca trù Hải Phòng” của Hội văn học dân gian Hải Phòng. Nhiều “ca nương”, “đàn kép” của làng Đông Môn đi thi đều được giải cao như: chị Tô Thị Ninh, nhiều “kép đàn” hay như anh Hoàng Minh Khánh, Tô Văn Tuyên.

Làng Ca trù Đông Môn

Những lớp thế hệ con cháu của làng Đông Môn được học hỏi để gìn giữ những giá trị văn hóa của quê hương. Đây cũng là niềm tự hào của người dân Đông Môn, một địa phương duy nhất của Hải Phòng có nhiều thế hệ trẻ tiếp tục lưu giữ văn hóa hát ca trù của địa phương.