Khám phá Hải Phòng (Phần 8): Cầu Quay

Chia sẻ bài viết

Cầu Quay - cây cầu nổi tiếng độc đáo của thành phố Cảng Hải Phòng.

Khám phá Hải Phòng (Phần 8): Cầu Quay

Bên cạnh những địa điểm ấn tượng như Chợ Sắt, Nhà Hát Lớn, Quán hoa,... Hải Phòng còn được biết đến là nơi sở hữu những nhịp cầu ấn tượng bậc nhất cả nước. Trong đó, cầu Quay đã trở thành một trong những biểu tượng mà người ta thường nhắc tới khi nói về Hải Phòng. Cái tên cầu Quay được xuất phát từ chính đặc điểm quay được của cầu, không như phần lớn cầu cố định thông thường khác. Hiện nay tại Việt Nam chỉ có duy nhất cây cầu quay trên sông Hàn tại thành phố Đà Nẵng là còn hoạt động. Song ít ai biết rằng cách đây 119 năm, tại Hải Phòng, người Pháp đã từng xây dựng cầu Quay dành cho xe lửa. Đặc biệt, mỗi khi tàu thuyền qua lại, cầu lại được quay.

Lý do người Pháp xây dựng cầu Quay tại Hải Phòng

Theo lời kể của nhà sử học Ngô Đăng Lợi cho biết: trước đây khu vực nội thành Hải Phòng chỉ là bãi đất bồi đắp, sông ngòi dày đặc, có 2 làng cổ An Biên và Lạc Viên tập trung nhiều dân cư sinh sống. Vào năm 1870 – 1873, vua Tự Đức đã cho xây một bến cảng bên cửa sông Cấm được đặt tên là Ninh Hải. Ngoài ra, tại đây còn có một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liền kề.

Tới năm 1873 – 1874, thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ, sau đó nhà cầm quyền Pháp đã chọn Hải Phòng là nơi xây dựng cảng biển cùng tuyến đường sắt từ Hải Phòng đi Hà Nội, Lào Cai và tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Do đó, cầu Quay bắc qua sông Tam Bạc được khởi công vào năm 1901. Mục đích chính của cầu là vận chuyển hàng hóa từ Pháp sang Việt Nam, từ Việt Nam đi Trung Quốc và ngược lại. Cầu được hoàn thành sau một năm xây dựng.

Vật liệu được sử dụng để tạo nên cây cầu là thép. Cầu có 2 nhịp và 3 khoang thông thuyền, phục vụ cho cả giao thông đường bộ và đường sắt. Đội ngũ kỹ sư người Pháp đã thiết kế nhịp cầu giữa của cầu có thể quay ngang 90 độ, dọc theo bờ sông. Đây chính là nét độc đáo của công trình này. Nhờ vậy, tàu thuyền không gặp bất kỳ trở ngại nào khi qua lại trên sông.

Cầu được vận hành thủ công bởi 5-6 công nhân người Việt trong những năm đầu tiên. Họ sử dụng hệ thống ròng rọc để quay một nhịp cầu dài khoảng 50m, có sức nặng lên tới trăm tấn. Thời gian sau, việc vận hành trở nên dễ dàng hơn khi được thực hiện bằng động cơ điện.

Cầu Quay – minh chứng lịch sử của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ

Vào năm 1951, chính quyền Hải Phòng lâm thời đã đổi tên cầu Quay thành cầu Hoa Lư. Ba năm sau đó, cầu Hoa Lư được đổi tiếp thành cầu Tam Bạc. Tuy nhiên, cái tên cầu Quay đã in đậm trong tâm trí người dân đất Cảng và mọi người đã quen gọi nó như vậy.

Đến những năm 1966-1967, nhằm ngăn chặn việc miền Bắc tiếp nhận xăng, dầu, đạn dược, vũ khí từ nước ngoài qua cảng Hải Phòng, đồng thời cắt đứt con đường Hải Phòng chi viện cho chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ đánh phá ác liệt thành phố bằng đường không. Chúng trút hàng nghìn tấn bom đạn xuống Hải Phòng. Nhiều cây cầu tại đây đã bị đánh sập, hư hỏng nặng, trong đó có cầu Quay. Từ đó, cầu được sửa lại và đặt cố định không quay nữa.

Tới năm 2013, Hải Phòng xây dựng thêm cây cầu đường bộ song song với cầu Quay để người dân và các phương tiện giao thông di chuyển dễ dàng hơn. Việc này cũng là cách bảo đảm vẻ đẹp cổ kính của cây cầu hơn trăm năm tuổi này. Hiện cầu Quay chỉ còn phục vụ xe lửa cùng một số ít người đi xe đạp, xe máy qua đây.

Tuy không còn quay, song cầu Quay vẫn là điểm nhấn độc đáo mà mỗi du khách khi tới Hải Phòng nên tham quan. Cầu chính là chứng nhân lịch sử, đại diện cho sức sống mãnh liệt, không chịu quất phục trước mưa bom bão đạn của người dân đất Cảng anh hùng.