Khám phá Hải Phòng (phần 50): Nghề thu hoạch hà đá

Chia sẻ bài viết

Với người dân Đồ Sơn, hà đá được coi là món quà từ biển. Từ bao năm nay, nghề thu hoạch hà đá mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người lao động địa phương.

Khám phá Hải Phòng (phần 50): Nghề thu hoạch hà đá

Hạt "lúa" từ biển cả

Trên các bãi biển ở khu vực Cát Bà, đảo Dấu, đền Bà Đế,... có nhiều tảng đá lỗ chỗ như tổ ong - đó là vết tích do hà bám. Con hà tiết chất dịch có tính axit cao làm đá mềm, dùng lớp vỏ cứng cọ vào làm đá vỡ vụn, tạo thành lỗ trú. Hà đá có thể đục được hầu hết mọi loại đá, thậm chí ngay cả bê tông cũng không phải "đối thủ" của hà đá.

Vì tập tính sinh hoạt này nên hà đá là "kẻ thù" của các công trình ven biển như cầu tàu, đê, kè, nhà cửa, bến cảng... Khi đi biển, người tắm biển rất sợ bị lớp vỏ sắc lẹm của nó cứa vào da thịt. Vết cứa của hà đá rất sâu và sắc, có thể bị nhiễm trùng nếu không sơ cứu kịp thời.

Có thể đối với nhiều người, hà đá là sinh vật gây hại, phá hoại nhưng đối với người dân Đồ Sơn, hà đá là lộc từ biển mang lại. Vào những ngày không ra khơi được, người dân lại bắt còng, cáy, hà đá để đem về nấu hoặc mang đi bán. Hà đá nhỏ bằng đầu ngón tay, thường dùng để nấu canh chua hay xào với hành đều rất ngon.

Búa đập hà đá có hai đầu, một đầu nhọn dùng để đập vỡ vỏ, một đầu bằng để móc con hà ra. Thu hoạch hà đá dần trở thành nghề, giải quyết nhu cầu việc làm của người dân địa phương. Mỗi khi người đàn ông ra khơi đánh cá, con cái thường ở nhà cặm cụi đem búa để thu hoạch hà đá.

Hạt

Nhọc nhàn nghề gõ hà đá

Tuy người ta đi gõ hà quanh năm nhưng mùa khai thác chủ yếu thường diễn ra từ tháng 11 âm lịch đến tháng 6 năm sau. Hà đá đúng mùa sẽ ngon hơn, số lượng nhiều và chất lượng cao hơn.

Khi gặp gió Nam, con hà nào cũng chắc, ngọt, thơm, nhiều nước, bán được giá. Còn nếu gặp gió Đông, hà lại óp, không ngon, khó bán. Những ngày nước ngập lên bãi đá không thể gõ hà được. Những ngày nước rút xuống sâu thì phải đi sớm, về muộn sẽ gõ được hà ngon, to, chắc.

Vì thế, không phải lúc nào cũng có thể khai thác hà đá. Thông thường, tháng nào thời tiết thuận lợi, người dân cũng chỉ khai thác được nhiều nhất 20 ngày, còn không chỉ vài bữa. Nhìn tưởng dễ nhưng nếu không có kinh nghiệm thì gõ ít mà không nguyên con.

Người thu hoạch sẽ phải quan sát chỗ nào có nhiều con hà to, lựa chọn con to bám chắc để gõ. Sau đó, khéo léo dùng đầu nhọn của lưỡi búa với lực vừa phải để lớp vỏ không vỡ hà.

Nghề gõ hà đá phải chịu nhiều rủi ro. Không chỉ thời tiết kém thuận lợi, nhiều người còn gặp nạn khi gõ hà trên mỏm đá. Khi leo trên mỏm đá cao, người thu hoạch dễ bị xây sứt chân tay, chân tay chẳng chịt những vết sẹo.

Vết sẹo cũ chưa lành thì vết sẹo mới đã chồng lên. Vì gõ hà đá nhiều quá nên lúc nào người cũng đau ê ẩm, khó chịu. Về già, ai làm nghề thu hoạch hà đá đều bị bệnh xương khớp, tim mạch...

Nghề gõ hà đá thu nhập không cao. Trung bình một ngày, nếu thạo nghề, bạn có thể thu thập nhiều nhất là 2-3 kg. Với giá từ 150.000 đồng - 200.000 đồng/kg, thu hoạch hà đá cũng khấm khá, giúp giảm bớt gánh nặng gia đình. Nhờ nghề thu hoạch hà đá, cuộc sống của người dân địa phương bớt khó khăn, cuộc sống dư dả hơn khi không ra khơi được.