Khai bút đầu xuân: Nét đẹp văn hóa ngày Tết của người Việt

Chia sẻ bài viết

Khai bút đầu xuân đã trở thành một nét đẹp văn hóa và là một biểu tượng cho tinh thần hiếu học của người dân Việt Nam. Vào những ngày đầu năm mới, người Việt có tục lệ chọn ngày đẹp để khai bút đầu năm với hy vọng một năm học hành tiến tới, sự nghiệp thuận lợi, vạn sự như ý.

Khai bút đầu xuân: Nét đẹp văn hóa ngày Tết của người Việt

Khai bút đầu xuân đã trở thành một nét đẹp văn hóa và là một biểu tượng cho tinh thần hiếu học của người dân Việt Nam. Vào những ngày đầu năm mới, người Việt có tục lệ chọn ngày đẹp để khai bút đầu năm với hy vọng một năm học hành tiến tới, sự nghiệp thuận lợi, vạn sự như ý.

Tuy đây không phải là một tục lệ bắt buộc nhưng nét đẹp này vẫn được mọi người lưu truyền đến đời con cháu. Cùng Cẩm nang Hải Phòng tìm hiểu về tục lệ khai bút đầu xuân này nhé!

Khai bút đầu xuân – Gìn giữ nét văn hóa đẹp lâu đời của người Việt

Theo sử sách, tục khai bút và đi xin chữ đầu Xuân bắt đầu xuất hiện vào khoảng thế kỷ XIII, được gắn liền với hình ảnh thầy giáo Chu Văn An – một con người chính trực, từng đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan mà về Chí Linh (Hải Dương) để mở trường dạy học.

Tương truyền, khi học trò đến thăm thầy Chu Văn An, lúc ra về thường được thầy tự tay viết tặng một chữ mang ý nghĩa nhắn gửi về lẽ sống cho người đó. Ai nhận được chữ cũng đều cảm thấy hết sức may mắn và trân trọng. Từ đó về sau, tục khai bút được lưu truyền, không những biểu trưng cho sự hiếu học mà còn thể hiện truyền thống tôn sư trọng đạo, sự thành kính của học trò đối với người thầy.

Khai bút đầu xuân: Nét đẹp văn hóa ngày Tết của người Việt

Về nội dung, trước đây, nhiều ông đồ thường chọn những câu tục ngữ, danh ngôn, câu đối mang dư vị Tết sẽ mang đầy ý nghĩa trong ngày đầu xuân, cũng như đem lại sự lạc quan, tinh thần phấn khởi, vui vẻ trong dịp năm mới. Tuy nhiên, hiện nay, nội dung viết khai bút đầu Xuân đều được mở rộng hơn rất nhiều.

Đó có thể là dòng chữ ghi họ tên, tuổi, quê quán của người cầm bút hoặc một vài câu thơ được sáng tác ngẫu hứng. Đôi khi, nó cũng chỉ đơn giản là những xúc cảm hay những mong ước tốt đẹp về gia đình, bạn bè, công việc, học hành, thi cử…

Tuy nhiên với một số người muốn những lời viết ra đầu năm có nhiều ý nghĩa thì họ thường chọn những câu thơ, câu danh ngôn hay tạo động lực cho bản thân sẽ củng cố thêm niềm tin và bản lĩnh cho bạn đứng trước khó khăn thử thách.

Học sinh thường có suy nghĩ rằng, nếu đầu năm khai bút chữ đẹp thì cả năm việc học sẽ gặp thuận lợi, nếu chữ xấu, cẩu thả thì cũng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học tập. Vì thế, trước khi khai bút, các bạn hãy xác định trước xem mình nên viết những gì, dài hay ngắn…

Khai bút đầu xuân: Nét đẹp văn hóa ngày Tết của người Việt

Lễ khai bút của người xưa được thực hiện sau Giao thừa, chính là thời khắc đầu tiên của năm mới. Mọi người thường đốt lư trầm bên bàn viết, lấy cây bút mới, mài mực tàu và hạ bài viết trên giấy hoa tiên hoặc giấy hồng điều. Không gian khi khai bút phải yên tĩnh, người viết phải trang nghiêm, tĩnh tại…Mỗi người đều thành tâm viết lên những câu chữ và gửi gắm vào đó ước nguyện tốt đẹp trong năm mới.

Ngày nay, tục khai bút đầu Xuân đã có nhiều thay đổi. Với nhiều gia đình, đặc biệt là học sinh, giới văn sĩ, người làm nghề viết lách…phong tục này vẫn rất được coi trọng. Bởi người Việt quan niệm cây bút là công cụ gắn bó giữa đời sống trí tuệ và tâm hồn. Khai bút tượng trưng cho may mắn, thành công trong học tập và sự nghiệp.

Trong những năm gần đây, để duy trì và phát triển phong tục đẹp này, nhiều địa phương, dòng họ, gia đình tổ chức Lễ khai bút đầu năm tại văn miếu, đền, đình... Nghi lễ này không chỉ khơi dậy truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam, khơi dậy niềm tự hào của các thế hệ nhà giáo, học sinh, tôn vinh truyền thống hiếu học mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa địa phương. Tiêu biểu như Lễ hội khai bút tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc (xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng).